(Duits: Südtirol, Italiaans: Alto-Adige) is het zuidelijke deel van de landstreek Tirol en tevens het noordelijke deel van de Italiaanse autonome regio Trentino-Zuid-Tirol. Dit gebied valt samen met de autonome provincie Bolzano-Zuid-Tirool.
De hoofdstad van die provincie is de stad Bolzano (Duits: Bozen, Ladinisch: Bulsan).

Nog steeds spreekt het merendeel van de inwoners van het gebied Duits. Deze taal heeft dan ook naast het Italiaans een officiële status. Daarnaast wordt er in de provincie Ladinisch gesproken, een Romaanse taal die eveneens, zij het vooral formeel, een officiële status heeft. Omwille van haar verleden en de bijzondere taalsituatie heeft de provincie Bolzano-Zuid-Tirool een autonome status binnen Italië. Het is overigens niet het enige meertalige gebied in Italië: in de Valle d'Aosta is het Frans een officiële taal.
Bewegwijzering gebeurt dan ook in beide talen.

Bolzano-Zuid-Tirool telt 465.000 inwoners en heeft een oppervlakte van 7.400 km². Het gebied is net als het Oostenrijkse Tirol uitermate bergachtig, namelijk gelegen in de Dolomieten. De voornaamste rivieren zijn de Adige (Etsch) en de Isarco (Eisach). De belangrijkste steden in de provincie zijn behalve de hoofdstad: Bressanone (Brixen), Merano (Meran) en Dobbiaco (Toblach).

Veel van de hydro-elektriciteit van Italië wordt in Zuid-Tirool opgewekt. Verder exporteert de provincie onder andere wijn en fruit.

Er is één internationale luchthaven, die zich in Bolzano (stad) bevindt. Verder is er in het noorden de beroemde Brennerpas, waarover één van de belangrijkste Europese noord-zuid-routes loopt. Belangrijke wegen zijn de A22 (Verona - Oostenrijk en de weg 42/E66.

De officiële afkorting voor de provincie is BZ, afgeleid van Bolzano of Bozen. De provincie wordt in het dagelijkse leven vaak of Zuid-Tirool of provincie Bolzano genoemd, de combinatie van beide is slechts de formele naam. De provincie grenst aan de Italiaanse provincies Trente (Trentino-Zuid-Tirol), Sondrio (Lombardije) en Belluno (Veneto); de Oostenrijkse deelstaten Tirol (zowel het noordelijk als oostelijk deel) en Salzburg en het Zwitserse kanton Graubünden.

Geschiedenis

Tot 1918 was dit gebied één geheel samen met de Oostenrijkse provincie Tirool. Het werd deel van Italië na de Eerste Wereldoorlog, toen Oostenrijk en Hongarije door hun verlies gevoelig verkleinden. Daarvoor was Zuid-Tirool dus al altijd Oostenrijks geweest.

Onder het bewind van Mussolini voerde Italië een onderdrukkende taalpolitiek. Het was de hoop van de Tirolers dat Adolf Hitler het gebied zou terugeisen, maar die droom kwam niet uit. Daardoor probeerde ook na de Tweede Wereldoorlog Italië nog altijd het gebied grondig te italianiseren. In de in 1947 gesloten Vrede van Parijs werden de rechten van de Duitstaligen in Zuid-Tirool verbeterd - tenminste op papier - door het bezegelen van de één jaar eerder gesloten overeenkomst tussen de Oostenrijkse minister van buitenlandse zaken Karl Gruber en de Italiaanse premier Alcide de Gasperi. In 1960 dan weer was er een zeer gespannen verstandhouding en bijna geen taalkundige tolerantie; er waren toen terroristische aanslagen in het gebied door zowel Oostenrijk als Italië. Maar sinds beide landen EU-leden zijn, is de verstandhouding al grondig opgefrist en hoort het gebied nog altijd bij Italië, waar het een provincie van is.

Taal

Het merendeel van de bevolking spreekt Duits, een kwart spreekt Italiaans, en minder dan 5 % spreekt Ladinisch, een taal die dicht aanleunt bij het in Zwitserland gesproken Retoromaans.

Algemeen

In Zuid-Tirool liggen de zuidelijke Alpen, of, zoals je wilt, de Dolomieten, de Italiaanse uitloper van de Alpen. De hoogste bergen liggen voornamelijk rondom, op of aan de grenzen van Zuid-Tirool.

Natuurlijke gebieden deels in Zuid-Tirool Alpen Dolomieten Karnische Alpen Plateau Uberetsch Stubaier Alpen Zillertaler Alpen Grote valleien Val d'Ega (Eggental) Val Popena - Val Pusteria (Pustertal) Val Venosta

Bergtoppen Catinaccio (Rosengarten) Croda Rossa Cadini (Hohe Gaisl) Gran Zebru - Grosser Löffler Kalvarienberg Latemar Monte Cristallo Monte Fernazza Monte Piana Monte Sciliar (Schlern) Similaun Tre Cime di Lavaredo Weisskugel Zainggerberg

Rivieren Adige (Etsch) Drava (Drau) Isarco (Eisack) Rienza (Rienz) Talveral (Talfer) Meren Lago di Caldaro (Kalterer See) Lago di Carezza (Karersee)

Mijnen die open zijn voor publiek Museo delle Miniere di Ridanna/ Monteneve South Tyrolean Ethnographic Museum (Bruneck) Natuurreservaten (deels) in Zuid-Tirool Parco Naturale Dolomiti di Sesto Parco Naturale Vedrette di Ries Stelvio Nationaal Park